Ondersteboven – 2010

Ondersteboven was een educatieproject in 2010 van Pruts Producties en Nulpunt (werktitel destijds Festival Uitgesproken), in samenwerking met de Heijenoordschool in Arnhem.

Ondersteboven en Nulpunt vond plaats op een locatie, de vrije zone, die tot de verbeelding spreekt. Nulpunt is geïnteresseerd in locaties waar men op een gewone dag zonder nadenken aan voorbij gaat. Het zijn of lijken nutteloze, betekenisloze, regelloze en/of naamloze ruimtes. De onderkant van een brug is vaak zo’n plek. Bijvoorbeeld de Westervoortsebrug tussen Arnhem en Westervoort. Deze brug is gebouwd om eroverheen te gaan, zowel met de trein, als met de auto, met de fiets of met de benenwagen. De ruimte die eronder ontstaat, is fraai en enorm groot, maar nu nog alleen slechts ter “ondersteuning” van de wegen erboven. De brug heeft voor mensen vooral een functionele betekenis, de ruimte eronder had geen enkele betekenis. 

Waarom vonden we dat interessant?

Nulpunt raakte onder andere geïnspireerd door de gedachten van de kunstenaar Constant Nieuwenhuys rondom zijn conceptuele kunstwerk New Babylon. New Babylon wordt voorgesteld als een plaats waar de mens optimaal creatief kan zijn. Het is een utopistische visie op de stad en de rol van de bewoners hierin. In New Babylon is de mens een spelende mens (homo ludens) in een volledig geautomatiseerde wereld. De mens is bevrijd van arbeid en functionaliteit, zodat hij zich volledig kan wijden aan creativiteit.

Constant maakte maquettes die ons sterk doen denken aan de ruimtes onder de brug. Zijn conceptuele wereld is in die zin op sommige plekken onbedoeld in werkelijkheid al gebouwd. In eerste instantie ziet men onder een brug louter functionele pilaren, stenen muren, betonnen bogen en open ruimtes, zoals het ijzer en plastic in de maquettes van Constant. Gebruikt men zijn creativiteit, dan ontstaan er een ruimte waar ‘gespeeld’ kan worden en waar de verbeelding door de locatie wordt geprikkeld. Nulpunt stimuleert kinderen op die manier als een homo ludens in de vrije zones te spelen en op die manier de omgeving intenser en bewuster te ervaren dan voorheen. We prikkelen, zoals gezegd, de verbeeldingskracht waardoor kinderen vanuit de locatie nieuwe en eigengemaakte verhalen creëren.

De brug als locatie biedt de mogelijkheid twee verschillende werelden, onder en boven de brug, als uitgangspunt te nemen waar kinderen hun verbeelding en creativiteit op los gaan laten. Voorafgaand aan Festival Nulpunt hebben kinderen onder de brug hun eigen verbeelding van de wereld boven de brug omgezet tot creaties. Zij deden dat met materialen uit de omgeving die verwantschap hebben met de locatie. De creaties van de kinderen zijn sculpturen die te samen een door de kinderen gecreëerde stad vormden.

We baseerden onze benadering verder onder andere op de Reggio Emilia benadering door de wijze waarop ruimte als stimulerend element voor educatie van kinderen wordt ingezet: de omgeving is pedagoog. We creëerden met de kinderen een georganiseerde ruimte en een actieve ruimte. “Materialen en voorwerpen in de ruimtes waarin de kinderen (…) uren doorbrengen, moeten gekozen of gemaakt worden in overeenstemming met de context waarin ze gebruikt zullen worden, waarbij rekening wordt gehouden met de reacties van de kinderen” (uit boek: De Honderd talen van kinderen, p. 240). De ruimte waar de kinderen bij Ondersteboven in werken is mooi, esthetisch, speciaal en verwant met de omgeving. De bouwmaterialen zijn door de kinderen zelf verzameld en vormen voor hun een belangrijke herinnering. Bovendien zet de ruimte aan tot samenwerking tussen de kinderen.

Pruts’ werk: verantwoordelijk voor concept en uitvoering 

 

materiaal

materiaal ordenen

materiaal geordend